Λίγες… ελιές και οι διατάξεις για την εκτός σχεδίου δόμηση είναι αρκετές για να ξεκινήσει η ανοικοδόμηση των καμένων εκτάσεων. Τα τρικ που βρίσκουν οι πολίτες για να επωφεληθούν από την καταστροφή και τα παραθυράκια που αφήνει διάπλατα ο νόμος δίνουν τη δυνατότητα να χτιστεί εκεί όπου πριν από την πυρκαγιά ήταν δάσος.

Το κόλπο είναι απλό και δεν χρειάζονται παρά μόνο μερικές ρίζες ελιές για να «σηκωθεί» μια βίλα με πισίνα στα καμένα της Ανατολικής Αττικής.Βασικό «όπλο» στα χέρια των συμπολιτών μας που θα χτίσουν μέσα στο δάσος δεν είναι άλλο από την εκτός σχεδίου δόμηση, που το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος έχει κατ’ επανάληψιν ζητήσει να καταργηθεί. Δεν είναι όμως το μοναδικό.

Ήδη αρκετοί περιμένουν με τα… συρματοπλέγματα στο χέρι για να περιφράξουν εκτάσεις, να χτίσουν αυθαίρετα μέσα στη νύχτα και στη συνέχεια να παρέμβει το ΥΠΕΧΩΔΕ και να τους δώσει ρεύμα, όπως έγινε το 2003 και ηλεκτροδοτήθηκαν πάνω από 100.000 αυθαίρετα, με την προεκλογική χαριστική διάταξη της τότε υπουργού Βάσως Παπανδρέου.

Τα αυθαίρετα, που πλέον ξεπερνούν το 1,5 εκατομμύριο σε όλη τη χώρα, φυτρώνουν σαν τα μανιτάρια με δύο τρόπους.

Όπως εξηγεί στην «Α.τ.Κ.» ο πρόεδρος της ένωσης δασολόγων δημοσίων υπαλλήλων, Ν. Μπόκαρης, ο νόμος αφήνει ανοιχτά παράθυρα και αρκετές εκτάσεις δάσους τελικά τσιμεντοποιούνται. Καθοριστικός παράγοντας για την οικοπεδοποίηση των καμένων είναι η νομοθεσία του 2003. Σύμφωνα με το νόμο 998 του 79, για να κηρυχθεί μια έκταση αναδασωτέα, έπρεπε το 15% να είναι δάσος.

Όμως με νέο νόμο του 2003 το ποσοστό αυτό αυξήθηκε σε… 25%. Έτσι έγινε αρκετά πιο ελαστικός ο νόμος.

Με αυτό τον τρόπο υπάρχουν εκτάσεις που πραγματικά δεν είχαν κάλυψη δάσους 25% και άλλες που μέσα από τα γρανάζια της γραφειοκρατίας εμφανίζονται να μην είχαν το απαιτούμενο ποσοστό κάλυψης.

Έτσι λοιπόν ο ιδιοκτήτης μιας έκτασης τεσσάρων στρεμμάτων, που μέχρι πρότινος ήταν δασική, μπορεί να χτίσει με τις διατάξεις για την εκτός σχεδίου δόμηση, αφού η περιοχή δεν θα κηρυχθεί αναδασωτέα. Από την άλλη, βέβαια, ακόμη και αν δεν είναι ιδιοκτήτης έκτασης, δεν υπάρχει -εν λειτουργία- εκείνος ο μηχανισμός που θα τον εμποδίσει να περιφράξει μια έκταση και να χτίσει το σπίτι του το βράδυ. Άλλωστε, τα αυθαίρετα που θα ανεγερθούν δεν θα κατεδαφιστούν.

Ένα άλλο γνωστό «κόλπο» είναι το φύτεμα δέντρων. «Υπάρχουν νομιμοποιήσεις που γίνονται από τους νόμους ή δικαστικές αποφάσεις, δάση ή δασικές εκτάσεις έχουν αποχαρακτηριστεί» λέει ο κ. Μπόκαρης. Σε αυτή την περίπτωση ο… ενδιαφερόμενος φυτεύει καλλιέργεια στο δάσος. Με την πάροδο μιας δεκαετίας αρχίζει να διεκδικεί μέσω της δικαστικής οδού την έκταση και σε αρκετές περιπτώσεις καταφέρνει να την οικειοποιηθεί.

Ειδικό σώμα για την κατεδάφιση των αυθαίρετων έχει εξαγγείλει ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ Γιώργος Σουφλιάς κατά την παρουσίαση του ρυθμιστικού σχεδίου για το Λεκανοπέδιο, βάσει του οποίου θα ενταχθούν περί τις 100.000 στρέμματα στο σχέδιο πόλεως στην Ανατολική Αττική.

Ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ εξήγγειλε τη δημιουργία ειδικού σώματος αδιάφθορων που θα κατεδαφίζει όσα κτίρια κρίνονται αυθαίρετα. Το νέο σώμα θα είναι ανεξάρτητο και θα επεμβαίνει για την άμεση κατεδάφιση των κτιρίων, καθώς σήμερα, παρά τις όποιες αποφάσεις νομαρχιών, πολεοδομιών και δικαστηρίων, δεν κατεδαφίζονται τα αυθαίρετα. «Ο Έλληνας πρέπει να μάθει ότι το αυθαίρετο κατεδαφίζεται», είχε πει τότε υπουργός.

Οι οικοδομικοί συνεταιρισμοί

Ακόμη και μέσα στις περιοχές που κάηκαν υπάρχουν διεκδικήσεις από οικοδομικούς συνεταιρισμούς. Σε ολόκληρη την Αττική δραστηριοποιούνται 128 οικοδομικοί συνεταιρισμοί, που αριθμούν περίπου 65.000 στρέμματα και οι εκτάσεις που φέρονται να κατέχουν φτάνουν τα 113.300 στρέμματα δασών και δασικών εκτάσεων.

Οι διεκδικούμενες εκτάσεις των οικοδομικών συνεταιρισμών στην Αττική είναι και στις περιοχές που επλήγησαν, όπως η Σταμάτα, τα Βίλια, ο Μαραθώνας, η Νέα και Παλαιά Πεντέλη, η Νέα Μάκρη, το Πικέρμι, αλλά και στη Δυτική Αττική, στο Πόρτο Γερμενό, στην Ψάθα και στο Αλεποχώρι.

Πώς παίρνουν ρεύμα

Ορθάνοιχτα παράθυρα βρίσκουν όσοι αυθαιρετούν και την ώρα που πρόκειται να πάρουν ρεύμα. Για την αρχική ηλεκτροδότηση κτισμάτων ή εγκαταστάσεων, η ΔΕΗ έχει τη δεσμευτική υποχρέωση έναντι του νόμου παραλαβής συγκεκριμένων δικαιολογητικών, μεταξύ των οποίων είναι η οικοδομική άδεια θεωρημένη με την ειδική σφραγίδα από την αρμόδια Πολεοδομική Υπηρεσία, ή σχετικό έγγραφο της αρμόδιας Πολεοδομικής Υπηρεσίας. Σε περίπτωση αυθαίρετου είναι δύσκολο να υπάρξουν όλα τα έγγραφα, κι έτσι ο πολίτης με μια βεβαίωση ότι είναι άρρωστος από την καρδιά του ή νεφροπαθής καταφέρνει να πάρει ρεύμα.

Ειδικές ρυθμίσεις για ηλεκτροδοτήσεις υπήρξαν στο παρελθόν. Προεκλογικά με το Ν. 3212/03, δόθηκε η δυνατότητα ηλεκτροδότησης αυθαίρετων κτισμάτων.

Συγκεκριμένα, οι αρμόδιοι δήμοι εξέδωσαν σχετικά έγγραφα για ηλεκτροδότηση σε όσους από τους ενδιαφερόμενους κατέθεσαν εμπρόθεσμα σχετική αίτηση συνοδευόμενη από τα απαραίτητα δικαιολογητικά. Η προθεσμία υποβολής των αιτήσεων αυτών στους δήμους έληξε την 1η Μαρτίου 2004.

Το κόστος των αναδασώσεων και της πυρόσβεσης

Με τα χρήματα που θα κοστίσουν οι αναδασώσεις των καμένων εκτάσεων στην Αττική, μπορούσε να είχε χρηματοδοτηθεί, προληπτικά, η πυρόσβεση. Έτσι δεν θα χρειαζόταν σήμερα να μιλάμε για οικολογική καταστροφή. Σύμφωνα με τον πρόεδρο των δασολόγων δημοσίου, το κόστος για την αναδάσωση θα φτάσει τα 40 εκατ. ευρώ.

Ωστόσο, ο πρόεδρος του ΕΒΕΑ Κωνσταντίνος Μίχαλος αναφέρει ότι σύμφωνα με σχετική μελέτη το κόστος για να καλυφθεί όλη η Ελλάδα με μέσα δασοπυρόσβεσης φτάνει στα 85 εκατ. ευρώ. Με τη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί. Βάσει της σχετικής πρότασης το μισό κόστος αναλαμβάνει το δημόσιο και το υπόλοιπο οι τράπεζες μέσα από τα προγράμματα Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης που εφαρμόζουν. [Απογευματινή]

Επειδή είναι σίγουρο ότι με τους εμπρηστές και οικοπεδοφάγους θα ασχοληθούμε του χρόνου το καλοκαίρι, δηλαδή στις επόμενες πυρκαγιές (σ.σ.: την άλλη βδομάδα θα ασχοληθούμε με σοβαρότερα πράγματα, όπως είναι ο χρόνος των εκλογών ή τι θα πει ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ), οφείλουμε να συνοψίσουμε το πώς φτάσαμε στις ολόμαυρες ράχες της Αττικής.

Ηταν πολιτική επιλογή να έχουμε ένα μεγάλο και συγκεντρωτικό κράτος μετά τον Εμφύλιο. Οι αποκεντρωμένες δομές (π.χ. της Τοπικής Αυτοδιοίκησης) μπορούσαν να πέσουν στα χέρια της Αριστεράς και γι’ αυτό επιλέχθηκε να ασκείται όλη η διοίκηση από την Αθήνα. Το μεγάλο και συγκεντρωτικό κράτος χρειάζεται πολλούς υπαλλήλους και με δεδομένες τις τεχνολογίες επικοινωνίας της εποχής (ένα τηλέφωνο υπήρχε και δίκτυο δεν έφτανε σε όλη την επικράτεια), αυτοί έπρεπε να είναι συγκεντρωμένοι σε ένα γεωγραφικό χώρο.

Οι πολλοί άνθρωποι χρειάζονται τροφή, στέγη, υποδομές κ.λπ. όπερ σημαίνει ότι στον ίδιο χώρο πρέπει να μαζευτούν ακόμη περισσότεροι για να προσφέρουν όλες τις παράπλευρες υπηρεσίες. Εκ των πραγμάτων οι επιχειρήσεις θα συγκεντρωθούν εκεί που υπάρχει η μεγάλη αγορά. Θα ήταν ανόητο να κουβαλά κάποιος τα εμπορεύματά του π.χ. από την Καλαμάτα (χρειαζόταν πέντε ώρες με το παλιό οδικό δίκτυο), όταν μπορούσε να φτιάξει το εργοστάσιό του στην οδό Πειραιώς. Δημιουργήθηκαν ακόμη περισσότερες θέσεις εργασίας στο Λεκανοπέδιο που έγινε κίνητρο να έρθουν κι άλλοι στην πρωτεύουσα.

Η αύξηση του πληθυσμού διόγκωσε και τη ζήτηση γης, η οποία ήταν φυσικό να εκτονωθεί στις γύρω περιοχές, είτε αυτές ήταν «απείρου κάλλους», όπως συνηθίσαμε εσχάτως να λέμε, είτε βρισκόταν στα πετρώδη βουνά του Περάματος.

Αντί λοιπόν να κλαίμε και να οδυρόμαστε κάθε χρόνο για τα πεύκα που χάνονται, αντί η κάθε γενιά καταπατητών της Πεντέλης να ελεεινολογεί τους εμπρηστές που φροντίζουν για την επόμενη γενιά καταπατητών πρέπει να δούμε τη «μαύρη τρύπα» που καταπίνει ακόμη και δάση. Υπάρχει στο κέντρο του πολιτικού, κοινωνικού και οικονομικού συστήματος της χώρας, και είναι το μεγάλο και συγκεντρωτικό κράτος. Αυτό συγκέντρωσε τον μισό πληθυσμό στην πρωτεύουσα (σ.σ.: κάποτε, και για ευνόητους λόγους, ένα μεγάλο μέρος του στρατεύματος υπήρχε γύρω από την Αθήνα).

Τώρα πρέπει να καταλάβουμε ότι το μετεμφυλιακό μοντέλο έχει φτάσει σε αδιέξοδο: οικονομικό, κοινωνικό, ακόμη και χωροταξικό. Οφείλουμε να αποκεντρώσουμε αρμοδιότητες, ώστε προϊόντος του χρόνου να χρειάζονται λιγότεροι άνθρωποι στο κέντρο και περισσότεροι στην περιφέρεια. Οι τεχνολογίες Διαδικτύου, έτσι κι αλλιώς, ευνοούν μια τέτοια προοπτική. Απλώς χρειάζεται σχέδιο αποκέντρωσης και φυσικά πολιτική βούληση. Δυστυχώς, από την κυβέρνηση έλειπε το πρώτο, οπότε αναγκαστικά δεν θα είχε και το δεύτερο. Ή αντιστρόφως… [Καθημερινή]